Transfer zomer

93 miljoen euro, zoveel heeft Feyenoord deze transferzomer verdiend aan vertrokken spelers. Maar liefst 56 miljoen werd gespendeerd aan nieuwe spelers. Voor PSV en Ajax gelden vergelijkbare cijfers. De maanden juli en augustus zijn altijd spannend in het voetbal. Niet omdat er gevoetbald wordt, maar vanwege de grote hoeveelheid aan transfers en de hoge bedragen die hiermee gemoeid gaan.

Naast voetbaltransfers kennen we sinds kort ook de groeiende opkomst van politieke transfers. In juni maakte voormalig staatssecretaris Ingrid Coenradie de overstap naar JA21, NSC-Kamerlid Diederik Boomsma volgde haar recent naar de partij van Eerdmans en co. Pensioendeskundige Agnes Joseph verruilde de NSC voor de BBB na een flirt met 50PLUS. Het Friese kamerlid Aant Jelle Soepboer probeert in oktober de Kamer in te komen voor de Fryske Nationale Partij. In de media wordt gekscherend gesproken van een politieke transferzomer.

Met name de berichtgeving rondom de overstap van Coenradie was ronduit storend te noemen. Coenradie heeft na een paar goede optredens bij Jinek laten zien potentie te hebben als landelijk politicus. Maar twee goede optredens in de media maken je nog geen goede bewindspersoon. Toch werd ze vrijwel direct op het schild gehesen als potentiële stemmenkanon omdat zij het aandurfde om tegen de persoon in te gaan die haar op die plek had gekregen, Geert Wilders.

Nadat ze haar schepen bij de PVV achter zich verbrand had, was de vraag: bij welke partij sluit ze zich aan? BBB, NSC, JA21 of toch wat anders? De media speculeerden erop los, en het leek een beetje alsof er sprake was van een gewilde rechtsbuiten die zowel door Ajax, PSV als Feyenoord tegelijk werd begeerd.

Politiek en opportunisme zijn al eeuwenlang een goede combinatie, dus dat er Kamerleden zijn van met name NSC-huize die met de belabberde peilingen in het vizier het zinkende schip verlaten, dat is wel logisch. Maar het gemak waarmee politici partijen inruilen alsof het voetbalplaatjes zijn, dat is toch niet meer geloofwaardig te noemen.

En de media zou zich ook achter de oren moeten krabben. Het spreken over een politieke transferzomer past immers in een trend om vooral verslag te doen van politiek alsof het een sportwedstrijd is. Politici die overstappen naar een andere partij ‘transfers’ noemen, na afloop van Kamerdebatten in de nabeschouwing ‘winnaars en verliezers’, uitroepen. Een tamelijk hysterische hyperfocus op de peilingen om te kijken wie ‘voor’ staat en wie ‘achter’, het past allemaal in dit rijtje. Dat politiek duider Xander van der Wulp naar de sportredactie van de NOS overstapte zal dus geen grote omschakeling voor hem zijn.

Ondertussen bevindt Nederland zich in een ongekende situatie. Nog niet zo lang geleden lachten we besmuikt over de onbestuurbare situatie in België of Italië. Nee, dat zou in Nederland niet gebeuren. Ons stabiele coalitieland waarin we met slim polderen altijd vooruit komen.

Nou, niet dus. We sukkelen voort van verkiezing naar verkiezing met om de paar maanden een nieuwe partij of politicus die als nieuwe Messias wordt uitgeroepen. Nu is Bontenbal van het CDA aan de beurt. Zijn strategie doet het een beetje denken aan de slogan van een bepaalde verzekeringsmaatschappij: ‘als je maar lang genoeg gewoon blijft, wordt je vanzelf bijzonder’. Dat doet hij tot nu toe heel slim, maar de vraag is wel of Bontenbal ook overeind blijft als hij echt uitgedaagd wordt. En wat nu precies de plannen van het CDA zijn. Want alleen roepen dat Nederland een fatsoenlijk land moet worden, dat is niet genoeg.

Tijdens de komende campagne staat er een hoop op het spel. De geloofwaardigheid van de politiek bijvoorbeeld. Volgens een peiling van RTL heeft nog maar 4 procent van de Nederlanders vertrouwen in de politiek. Ondertussen stapelen de blunders zich op. Gisteren concludeerde de Raad van State dat de beruchte aanscherping van de asielwet er inderdaad voor zorgt dat een ‘kop soep aan een vreemdeling’ strafbaar kan zijn. Een pijnlijke episode voor met name de SGP, die deze aanscherping nota bene had gesteund omdat ze dachten dat het zo’n vaart niet zou lopen. Een onwaarschijnlijke blunder van de partij die graag het staatsrechtelijk geweten van de Tweede Kamer laat noemen. Die titel zijn ze voorlopig wel even kwijt. En met de steeds populistischere koers die onder leiding van Chris Stoffer daar is ingezet, gaan ze die wat mij betreft ook niet snel terugverdienen. Maar dat is misschien een aparte column waard.

Terugkomend op de politieke transfers: misschien moeten we het hele idee van politieke transfers maar officieel maken. Stel je voor: een officieel transferwindow voor Kamerleden, twee keer per jaar, waarin politici van partij mogen wisselen – buiten die periodes is overstappen verboden. Dan kunnen we er tenminste net zo systematisch verslag van doen als bij het voetbal: liveblogs over de laatste politieke deadline day, camera’s voor de deur van fractiekamers, speculatie over wie er nog last minute van club wisselt. Misschien dat de kiezer er dan nog een beetje lol uit haalt, in plaats van vooral cynisme. Want zolang we de politiek blijven behandelen als een spektakelcompetitie met winnaars, verliezers en bankzitters, is het risico groot dat het spelletje zelf – namelijk het besturen van een land – uit beeld verdwijnt. En als dat gebeurt, dan staat Nederland straks niet meer op het veld, maar definitief buitenspel.