Een slecht plan

Afgelopen week werd het nieuws beheerst door de verschrikkelijke gebeurtenissen in Amsterdam en de reacties vanuit allerlei kanten die over elkaar heen tuimelden. De besprekingen in de ministerraad erover leidde zelfs tot een korte kabinetscrisis en het vertrek van NSC-staatssecretaris Achahbar. Het Kabinet-Schoof kan nog even door, zwaar gehavend en op weg naar de volgende kabinetscrisis die de onvermijdelijke val van dit kabinet zal inluiden.

In de kantlijn van alle mediaberichten over Amsterdam zag ik een bericht  voorbijkomen over een wetsvoorstel dat de regering openbaar heeft gemaakt. Met dit wetsvoorstel wil het kabinet het zogeheten ‘informeel onderwijs’ onder het toezicht van de Onderwijsinspectie plaatsen. Het gaat dan bijvoorbeeld om de zondagsschool van de kerk of Koranonderwijs van moskeeën.

 Staatssecretaris Paul van de VVD zei er het volgende over:

Als er serieuze signalen zijn dat kinderen worden aangezet tot discriminatie of haat en daarmee worden opgezet tegen de Nederlandse samenleving kunnen we hier op dit moment vrijwel niks tegen doen. Ik wil in dergelijke gevallen nader onderzoek kunnen doen en kunnen ingrijpen als het echt mis blijkt. Zo beschermen we kinderen tegen onderwijs dat schadelijk is voor hun ontwikkeling. Op reguliere scholen doen we dit ook, dus niet meer dan logisch dat we diezelfde kinderen ook buiten deze schooldeuren hiervoor behoeden.”

De uitleg van Paul lijkt op het eerste oog plausibel, natuurlijk kan het niet zo zijn dat kinderen op zondagscholen worden opgeroepen tot geweld tegen personen, bevolkingsroepen of de overheid zelf. Precies die laatste zin is echter waar de schoen wringt. De zondagschool van de kerk vergelijken met een reguliere school is een fundamentele misvatting. Reguliere scholen zijn publiek gefinancierde instellingen die een wettelijke taak uitoefenen. Zij behoren tot het publieke domein. Logisch dat de overheid daar via de Onderwijsinspectie toezicht op houdt.

Dat geldt natuurlijk niet voor zondagscholen of Koranonderwijs. In het wetsvoorstel zelf staat dat ‘de overheid een deel van het maatschappelijk leven betreedt dat voorheen veelal van overheidsbemoeienis was vrijgesteld’. Opvallen dat juist de VVD, de partij van staatssecretaris Paul, vaak vooraan staat om de scheiding tussen kerk en staat erbij te halen als er vanuit christelijke partijen voorstellen worden gedaan die tegen de haren van progressief-liberaal Nederland strijken. Maar nu wordt juist deze scheiding met voeten getreden door dit wetsvoorstel. Wat er binnen kerken en moskeeën gebeurt, daar heeft de overheid simpelweg niets mee te maken. Dat staat nota bene in de grondwet.

Ook de Onderwijsinspectie zelf is mordicus tegen dit wetsvoorstel. De inspectie acht zichzelf niet geschikt voor toezicht op bewust heimelijke activiteiten”, laat een woordvoerder weten aan het NRC. Het wetsvoorstel is volgens de inspectie onuitvoerbaar, omdat het hiervoor religieuze uitspraken zou moeten gaan beoordelen volgens vage normen. Daarmee dreigt de inspectie „te verworden tot scheidsrechter in morele discussies in kerkelijke, politieke en maatschappelijke sfeer”.

De Onderwijsinspectie slaat de spijker op de kop. Als degene die deze wet zou moeten gaan uitvoeren al bij voorbaat zegt dat het onuitvoerbaar is, dan zou dat toch te denken moeten geven. En als er echt sprake zou zijn van een zondagsschool waar wordt opgeroepen tot geweld, dan is dat geen zaak van de onderwijsinspectie, maar van de politie. Dan kan er gewoon aangifte gedaan worden.

Dat staatssecretaris Paul desalniettemin toch volhardt met dit wetsvoorstel leidt erop te duiden dat het niet gaat om het bestrijden van uitwassen, maar om het maken van politieke goede sier. De Raad van State moet het plan nog beoordelen, maar naar verwachting zal de kritiek niet mals zijn.

Tot slot: de vrijheid van godsdienst is een belangrijk grondrecht. Maar net als alle grondrechten is ook de vrijheid van godsdienst niet onbegrensd. Waar opgeroepen wordt tot geweld tegen personen of bevolkingsgroepen moet ingegrepen kunnen worden,  en dat kan volgens mij nu al gewoon via het Wetboek van Strafrecht. Maar het in potentie onder toezicht plaatsen van alle zondagsscholen en Koranscholen in Nederland omdat daar wellicht dingen worden verteld die de Nederlandse staat onwelgevallig zijn, is gewoon een slecht plan. En een gevaarlijk pad om te bewandelen. Daar heeft de overheid niets te zoeken.